Hijshoeken bij hijskettingen: Werklast & uitleg

Bij het hijsen met een 2-sprong, 3-sprong of 4-sprong hijsketting is niet alleen het gewicht van de last belangrijk. Ook de hoek waaronder de kettingstrengen worden belast heeft direct invloed op de krachten in de hijsketting en daarmee op de toegestane werklast.

Een hijsketting die bij een kleine hijshoek voldoende capaciteit heeft, kan bij een grotere hijshoek een lagere toegestane werklast hebben. Daarom wordt bij meersprong hijskettingen onderscheid gemaakt tussen verschillende hijshoeken.

In dit artikel leggen we uit wat de hijshoek betekent, waarom de belasting in de ketting toeneemt en waarom je bij het kiezen van een hijsketting altijd rekening moet houden met de hoek van de kettingstrengen.

Lees hier meer over de WLL van hijsmaterialen: Wat betekent WLL bij hijsmiddelen?

Lees hier meer over kettingdiameter: Kettingdiameter en werklasttabel hijskettingen

Wat is de hijshoek bij een hijsketting?

Bij een meersprong hijsketting lopen de kettingstrengen vanaf de topschalm schuin naar de aanslagpunten van de last. De hoek van iedere kettingstreng ten opzichte van de verticale lijn wordt doorgaans aangeduid met β (beta).

Hoe verder de aanslagpunten uit elkaar liggen ten opzichte van de beschikbare kettinglengte, hoe schuiner de kettingstrengen komen te staan en hoe groter de hijshoek wordt.

Bij werklasttabellen voor hijskettingen worden veelal twee bereiken gebruikt:

• β 0° tot en met 45°
• β meer dan 45° tot en met 60°

Deze hoek moet niet worden verward met de totale openingshoek tussen twee kettingstrengen. Een β-hoek van 45° per streng komt bij een symmetrische 2-sprong bijvoorbeeld overeen met een totale hoek van 90° tussen beide strengen.

Waarom heeft de hijshoek invloed op de werklast?

Wanneer een last recht onder één verticale kettingstreng hangt, werkt de belasting hoofdzakelijk in de lengterichting van de ketting.

Bij een 2-sprong worden twee kettingstrengen gebruikt. Wanneer deze strengen schuin komen te staan, moet iedere streng naast de verticale kracht ook een horizontale krachtcomponent opnemen.

Hoe groter de hijshoek wordt, hoe groter de kracht in iedere afzonderlijke kettingstreng.

Daarom mag je niet aannemen dat twee kettingstrengen samen automatisch twee keer de werklast van één enkele kettingstreng mogen hijsen.

Hijshoek van 0-45°

Wanneer de hoek β van de kettingstrengen tussen 0° en 45° ligt, kunnen meersprong hijskettingen een relatief hoge werklast bereiken.

Bij een symmetrisch belaste 2-sprong wordt in veel werklasttabellen voor dit hoekbereik een belastingsfactor van ongeveer 1,4 ten opzichte van één rechte kettingstreng toegepast.

Een Grade 100 ketting van 8 mm met een WLL van 2,5 ton als enkele rechte streng kan bijvoorbeeld bij een daarvoor geschikt 2-sprong samenstel in het hoekbereik 0-45° een WLL van ongeveer 3,5 ton hebben.

Controleer hiervoor altijd de werklasttabel en identificatie van het daadwerkelijke hijskettingsamenstel.

Hijshoek van 45-60°

Wanneer de kettingstrengen verder naar buiten komen te staan en β groter wordt dan 45°, neemt de trekkracht in de afzonderlijke kettingstrengen verder toe.

Daarom wordt voor het bereik meer dan 45° tot en met 60° een lagere toegestane werklast gebruikt dan voor 0-45°.

Bij veel Grade 80- en Grade 100-systemen komt de WLL van een 2-sprong in dit hoekbereik ongeveer overeen met de WLL van één rechte kettingstreng.

Een Grade 100 ketting van 8 mm met een WLL van 2,5 ton per enkele rechte streng heeft bijvoorbeeld bij een daarvoor geschikt 2-sprong samenstel tussen 45° en 60° een WLL van ongeveer 2,5 ton.

Lees hier meer over welke hijsketting geschikt is voor welke situatie: Welke hijsketting heb ik nodig? 1-, 2- of 4-sprong

Voorbeeld: Grade 100 2-sprong hijsketting

Onderstaande waarden laten goed zien hoeveel invloed de hijshoek kan hebben op de toegestane werklast van een 2-sprong Grade 100 hijsketting.

Kettingdiameter	Enkele streng	2-sprong 0-45°	2-sprong 45-60°
6 mm	1,4 ton	2,0 ton	1,4 ton
8 mm	2,5 ton	3,55 ton	2,5 ton
10 mm	4,0 ton	5,6 ton	4,0 ton
13 mm	6,7 ton	9,5 ton	6,7 ton

Let op: bovenstaande tabel is bedoeld om het effect van de hijshoek inzichtelijk te maken. Controleer voor het daadwerkelijk hijsen altijd de WLL-markering, documentatie en voorschriften die bij het gebruikte hijskettingsamenstel horen.

Waarom mag de hijshoek niet groter zijn dan 60°?

Naarmate β richting 60° gaat, loopt de trekkracht in de kettingstrengen sterk op. Bij een nog grotere hoek wordt deze belasting steeds ongunstiger.

Daarom worden standaard werklasttabellen voor meersprong hijskettingen doorgaans gebruikt tot maximaal β 60°. Een configuratie met een grotere hoek mag niet simpelweg worden beoordeeld met dezelfde WLL-waarden.

Wanneer de aanslagpunten ver uit elkaar liggen, kan het daarom nodig zijn om bijvoorbeeld langere kettingstrengen of een andere geschikte hijsconfiguratie te gebruiken.

Gebruik een standaard meersprong hijsketting niet buiten de hoekconfiguratie waarvoor het samenstel is gespecificeerd.

De lengte van de ketting beïnvloedt de hijshoek

De lengte van de afzonderlijke kettingstrengen heeft veel invloed op de uiteindelijke hijshoek.

Wanneer twee aanslagpunten relatief ver uit elkaar liggen en de kettingstrengen kort zijn, moeten de kettingen verder naar buiten lopen. Hierdoor ontstaat een grotere hijshoek.

Met langere kettingstrengen kan bij dezelfde afstand tussen de aanslagpunten een kleinere hoek worden gerealiseerd.

Daarom is bij het samenstellen van een hijsketting niet alleen de benodigde werklast belangrijk, maar ook de benodigde kettinglengte en de positie van de hijspunten.

Wat gebeurt er bij een ongelijke belasting?

De standaard WLL-waarden voor meersprong hijskettingen gaan uit van een daarvoor geschikte configuratie waarbij de last op de bedoelde manier over de kettingstrengen wordt verdeeld.

In de praktijk kan een last echter asymmetrisch zijn of kunnen de hijspunten zo zijn geplaatst dat niet iedere streng gelijk wordt belast.

In dat geval kun je niet zonder meer de standaard WLL uit de tabel gebruiken. Bij een ongelijk belaste hijsketting moet de toegestane capaciteit volgens de daarvoor geldende voorschriften en instructies worden bepaald.

Bij twijfel over de belastingverdeling moet vooraf worden beoordeeld welke hijsconfiguratie geschikt is.

Hijshoeken bij een 3- en 4-sprong hijsketting

Ook bij 3-sprong en 4-sprong hijskettingen speelt de hijshoek een belangrijke rol.

Hierbij mag niet worden aangenomen dat alle kettingstrengen onder alle omstandigheden exact evenveel belasting opnemen. De WLL moet worden bepaald aan de hand van de configuratie, het hoekbereik en de daarvoor geldende werklastgegevens.

Dit is vooral belangrijk bij stijve lasten of lasten waarbij de hijspunten niet volledig symmetrisch zijn verdeeld.

Grade 80 en Grade 100 bij verschillende hijshoeken

Het principe van de hijshoek geldt zowel voor Grade 80 als Grade 100 hijskettingen. Grade 100 heeft bij dezelfde kettingdiameter doorgaans een hogere WLL, maar ook bij Grade 100 neemt de toegestane werklast af wanneer de hijshoek groter wordt.

Wil je meer weten over de verschillen tussen beide kwaliteitsklassen? Lees dan onze uitleg over Grade 80 vs Grade 100 hijskettingen.

Welke hijshoek moet ik gebruiken?

Probeer bij het plannen van een hijsbeweging waar mogelijk een gunstige hijshoek te realiseren en voorkom dat de kettingstrengen onnodig ver naar buiten lopen.

Controleer vóór het hijsen in ieder geval:

• het gewicht van de last;
• de WLL van het complete hijskettingsamenstel;
• het aantal gebruikte kettingstrengen;
• de hoek van de kettingstrengen;
• de positie van de hijspunten;
• de verdeling van de last;
• de gebruikte haken en overige componenten;
• en de staat van het hijsmiddel.

De WLL op het identificatielabel en de bijbehorende documentatie van het hijskettingsamenstel blijven leidend.

Meer aandachtspunten? Bekijk Hijsketting veilig gebruiken: 10 veelgemaakte fouten.

Meer weten over hijskettingen?

Hijshoeken zijn slechts één onderdeel van het veilig selecteren en gebruiken van een hijsketting. Ook de kettingdiameter, Grade, gebruikte componenten, lengte en configuratie bepalen welke hijsketting geschikt is.

Lees daarom ook onze  complete gids over hijskettingen voor meer informatie over hijskettingen, werklasten, onderdelen en verschillende uitvoeringen.

Wil je een hijsketting samenstellen? Bekijk dan onze hijsketting samenstellen of neem contact met ons op wanneer je twijfelt over de juiste uitvoering.

Veelgestelde vragen over hijshoeken

Wat betekent 0-45° bij een hijsketting?

Dit geeft het hoekbereik aan waarin de afzonderlijke kettingstreng ten opzichte van de verticale richting staat. Bij een 2-sprong is de toegestane WLL binnen dit bereik doorgaans hoger dan bij een hoek tussen 45° en 60°.

Waarom neemt de werklast af bij een grotere hijshoek?

Hoe verder een kettingstreng naar buiten staat, hoe groter de trekkracht in de kettingstreng wordt om dezelfde verticale last te dragen. Daarom wordt bij een grotere hijshoek een lagere toegestane WLL gehanteerd.

Mag een 2-sprong hijsketting onder een hoek groter dan 60° worden gebruikt?

De gebruikelijke WLL-tabellen voor meersprong hijskettingen lopen tot β 60°. Gebruik een hijskettingsamenstel niet buiten de hoekconfiguratie waarvoor het is gespecificeerd en beoordeeld.

Heeft Grade 100 ook een lagere WLL bij een grotere hijshoek?

Ja. Grade 100 heeft een hogere sterkte dan Grade 80 bij vergelijkbare kettingdiameters, maar het effect van de hijshoek blijft bestaan. Ook bij Grade 100 wordt daarom onderscheid gemaakt tussen verschillende hoekbereiken.

Hoe kan ik de hijshoek kleiner maken?

Afhankelijk van de last en hijsconfiguratie kan een grotere lengte van de kettingstrengen ervoor zorgen dat de strengen verticaler komen te staan. De gekozen configuratie moet altijd geschikt zijn voor de betreffende last en hijstoepassing.