Hijsketting veilig gebruiken: 10 veelgemaakte fouten

Een hijsketting is ontworpen voor het veilig hijsen van zware lasten, maar alleen wanneer het juiste hijsmiddel op de juiste manier wordt gebruikt. Een verkeerde hijshoek, onvoldoende werklast, beschadigde kettingschakels of een verkeerd geplaatste hijshaak kunnen de veiligheid van een hijsbeweging beïnvloeden.

Veel problemen ontstaan niet doordat de hijsketting zelf ongeschikt is, maar doordat de gekozen configuratie niet past bij de hijssituatie.

In dit artikel bespreken we 10 veelgemaakte fouten bij het gebruiken van hijskettingen en leggen we uit waar je vóór en tijdens het hijsen op moet letten.

Let op: deze informatie is bedoeld als algemene uitleg. Volg altijd de gebruiksinstructies van de fabrikant, de geldende voorschriften en de procedures binnen jouw werkomgeving. Bij twijfel over een hijsmiddel of hijsconfiguratie: niet hijsen en deskundig advies inwinnen.

1. Een hijsketting gebruiken met onvoldoende WLL

Een van de belangrijkste fouten is het gebruiken van een hijsketting waarvan de WLL (Working Load Limit) onvoldoende is voor de daadwerkelijke belasting.

De WLL geeft de maximale toegestane werklast van het hijsmiddel aan onder de daarvoor geldende gebruiksomstandigheden.

De veiligheidsfactor van een hijsmiddel mag daarbij nooit worden gezien als extra beschikbare hijscapaciteit. Een hijsketting met een WLL van 2 ton mag niet worden gebruikt om een last zwaarder dan de toegestane WLL te hijsen.

Controleer daarom vóór iedere hijsbeweging het gewicht van de last en de WLL van de complete hijsketting.

Lees meer in onze gids: Wat betekent WLL bij hijsmiddelen?

2. Geen rekening houden met de hijshoek

Bij een 2-sprong of 4-sprong hijsketting is niet alleen het gewicht van de last belangrijk. Ook de hoek waaronder de kettingstrengen worden belast heeft invloed op de krachten in het hijssamenstel.

Wanneer de kettingstrengen verder naar buiten komen te staan, neemt de trekkracht in de afzonderlijke strengen toe. Daarom wordt in werklasttabellen bijvoorbeeld onderscheid gemaakt tussen de hoekbereiken 0–45° en 45–60°.

Een veelgemaakte fout is om alleen naar de WLL of kettingdiameter te kijken zonder te controleren welke werklast bij de daadwerkelijke hijshoek hoort.

Lees daarom onze uitgebreide uitleg over hijshoeken bij hijskettingen.

3. De verkeerde kettingdiameter kiezen

De diameter van een hijsketting heeft invloed op de mogelijke werklast, maar dezelfde diameter heeft niet in iedere configuratie dezelfde WLL.

Onder andere de Grade, het aantal kettingstrengen en de hijshoek bepalen hoeveel een complete hijsketting mag hijsen.

Kies daarom niet simpelweg een 8 mm, 10 mm of 13 mm ketting omdat deze diameter eerder voor een vergelijkbare last is gebruikt.

Bepaal eerst de benodigde WLL en zoek vervolgens de juiste kettingmaat voor de betreffende configuratie op.

Bekijk hiervoor onze werklasttabel en uitleg over kettingdiameters.

4. De verkeerde hijsketting voor de last gebruiken

Niet iedere last wordt op dezelfde manier aangeslagen. Een last met één geschikt centraal hijspunt vraagt om een andere configuratie dan een grote last met twee of vier aanslagpunten.

Afhankelijk van de toepassing kan bijvoorbeeld een 1-sprong, 2-sprong, 4-sprong of stropketting geschikt zijn.

Meer kettingstrengen betekent daarbij niet automatisch dat iedere last veiliger of met een hogere capaciteit kan worden gehesen. De hijspunten, het zwaartepunt en de belastingverdeling moeten geschikt zijn voor de gekozen configuratie.

Weet je niet welke uitvoering je nodig hebt? Lees dan Welke hijsketting heb ik nodig? 1-, 2- of 4-sprong.

5. Een beschadigde hijsketting blijven gebruiken

Een hijsketting kan tijdens gebruik beschadigen of slijten. Denk aan slijtage tussen de kettingschakels, blijvende rek, vervorming, corrosie, kerven of beschadigde componenten.

Een veelgemaakte fout is om een beschadiging te negeren omdat de hijsketting nog niet gebroken is of omdat de volgende last relatief licht is.

Controleer de hijsketting vóór gebruik onder andere op:

• vervormde of verdraaide schakels;
• blijvende rek;
• overmatige slijtage;
• scheuren, kerven en andere beschadigingen;
• ernstige corrosie;
• beschadigde hijshaken;
• beschadigde verbindingscomponenten;
• leesbaarheid van de identificatie.

Bij twijfel moet het hijsmiddel buiten gebruik worden gesteld en deskundig worden beoordeeld.

Bekijk onze uitgebreide gids over hijskettingen keuren en afkeurcriteria.

6. Een hijshaak verkeerd belasten

Ook de manier waarop een hijshaak wordt belast is belangrijk. Een hijshaak is ontworpen om de belasting op de daarvoor bedoelde plaats op te nemen.

Voorkom ongunstige belasting op bijvoorbeeld de punt of zijkant van een haak en controleer of het aanslagpunt correct in de haak ligt.

Controleer daarnaast of een veiligheidsklep of sluitmechanisme correct functioneert en of de gebruikte haak geschikt is voor de toepassing.

Afhankelijk van het hijssamenstel kan bijvoorbeeld een gaffelhaak, veiligheidshaak, ooghaak of wartelhaak worden gebruikt.

Lees meer in Welke hijshaak heb ik nodig voor mijn hijsketting?

7. Een inkorthaak verkeerd gebruiken

Met een inkorthaak kan de effectieve lengte van een kettingstreng worden aangepast. Dit is handig wanneer bijvoorbeeld verschillende kettinglengtes nodig zijn om een last correct te positioneren.

De kettingschalm moet daarbij volledig en op de voorgeschreven manier in de daarvoor bedoelde opname van de inkorthaak liggen.

Een verkeerd geplaatste schalm kan leiden tot een belasting waarvoor de inkorthaak of ketting niet is ontworpen.

Controleer daarnaast of de inkorthaak past bij de kettingdiameter, Grade en het gebruikte hijskettingsysteem.

Bekijk onze stap-voor-stap uitleg over inkorthaken gebruiken.

8. Geen rekening houden met het zwaartepunt van de last

Een last hangt tijdens het hijsen uiteindelijk ten opzichte van zijn zwaartepunt. Wanneer het zwaartepunt niet correct wordt meegenomen bij het kiezen van de aanslagpunten, kan de last tijdens het opnemen onverwacht kantelen.

Dit is vooral belangrijk bij asymmetrische lasten of wanneer het gewicht niet gelijkmatig over de last is verdeeld.

Ga daarom niet automatisch uit van het geometrische midden van een last. Bepaal waar het daadwerkelijke zwaartepunt ligt en kies een geschikte hijsconfiguratie.

Breng de last bij twijfel eerst gecontroleerd op spanning en voorkom dat personen zich in de gevarenzone bevinden.

9. Een gedraaide of geknoopte ketting belasten

Een hijsketting moet vóór belasting correct en vrij liggen. Kettingschakels mogen niet gedraaid, geknoopt of op een onbedoelde manier tegen andere componenten worden belast.

Controleer vóór het hijsen het volledige verloop van iedere kettingstreng vanaf de topschalm tot aan het aanslagpunt.

Wanneer een kettingstreng niet vrij ligt, moet deze eerst correct worden gepositioneerd voordat de last wordt opgenomen.

10. De last direct volledig opnemen zonder controle

Ook wanneer de juiste hijsketting is gekozen, is het verstandig om de hijsbeweging gecontroleerd te beginnen.

Breng het hijsmiddel eerst rustig op spanning en controleer voordat de last volledig wordt opgenomen:

• of alle hijshaken correct zitten;
• of de kettingstrengen vrij liggen;
• of de last stabiel wordt opgenomen;
• of de hijspunten de belasting correct opnemen;
• of de last niet onverwacht kantelt of verschuift;
• of niemand zich in de gevarenzone bevindt.

Voorkom schokbelasting en abrupte bewegingen. Tijdens het hijsen mag niemand zich onder een hangende last bevinden.

Extra aandacht bij stropkettingen

Bij een stropketting wordt de ketting rondom de last aangebracht. Hierdoor ontstaan andere aandachtspunten dan bij een hijsketting die rechtstreeks aan vaste hijsogen wordt bevestigd.

Controleer onder andere of de last geschikt is om op deze manier te worden aangeslagen, of de strop niet kan verschuiven en of de ketting niet ongunstig over scherpe randen wordt belast.

Lees voor meer informatie onze gids Stropketting: wat is het en wanneer gebruik je hem?

Controleer een hijsketting vóór gebruik

Een korte visuele controle vóór iedere hijsbeweging kan veel zichtbare problemen aan het licht brengen.

Loop daarom het complete samenstel na:

1. Controleer de identificatie en WLL.
2. Controleer topschalm en verbindingscomponenten.
3. Bekijk iedere kettingstreng op slijtage en beschadigingen.
4. Controleer eventuele inkorthaken.
5. Controleer de hijshaken en veiligheidskleppen.
6. Controleer of alle componenten correct zijn gemonteerd.
7. Controleer vervolgens de hijspunten en de gekozen hijsconfiguratie.

Een visuele controle vóór gebruik staat los van de periodieke deskundige inspectie of keuring van het hijsmiddel.

Veilig hijsen begint met de juiste hijsketting

Veilig gebruik begint al vóórdat de kraan de last opneemt. De hijsketting moet passen bij het gewicht, de hijspunten, de gewenste configuratie en de omstandigheden waaronder wordt gehesen.

Controleer daarom altijd de WLL, kettingdiameter, Grade, hijshoek, hijshaken en staat van het complete samenstel.

Weet je nog niet welke uitvoering geschikt is? Bekijk dan onze complete gids over hijskettingen of stel een hijsketting samen voor jouw toepassing.

Veelgestelde vragen over veilig gebruik van hijskettingen

Moet ik een hijsketting voor ieder gebruik controleren?

Een visuele controle vóór gebruik is belangrijk om zichtbare beschadigingen, vervormingen of andere afwijkingen te ontdekken. Daarnaast gelden eisen voor periodieke deskundige inspectie afhankelijk van het hijsmiddel, gebruik en toepasselijke voorschriften.

Mag ik meer hijsen dan de WLL als de ketting een veiligheidsfactor heeft?

Nee. De veiligheidsfactor is onderdeel van het ontwerp en vormt geen extra beschikbare hijscapaciteit. De toegestane WLL mag niet worden overschreden.

Mag een hijsketting gedraaid zijn?

Een kettingstreng moet tijdens het belasten correct en vrij liggen. Een gedraaide, geknoopte of onjuist gepositioneerde ketting moet eerst correct worden gelegd voordat de last wordt gehesen.

Waarom is de hijshoek belangrijk?

Bij een meersprong hijsketting neemt de trekkracht in de afzonderlijke kettingstrengen toe naarmate de strengen verder naar buiten staan. Hierdoor kan de toegestane WLL bij een grotere hijshoek lager zijn.

Wat moet ik doen als ik twijfel over een hijsketting?

Gebruik het hijsmiddel niet totdat is vastgesteld dat de hijsketting en de gekozen configuratie geschikt en veilig zijn. Laat een beschadigd of twijfelachtig hijsmiddel deskundig beoordelen.

Mag ik onder een hangende last staan?

Nee. Personen mogen zich niet onder een hangende last bevinden. Houd tijdens hijswerkzaamheden rekening met de gevarenzone rond de last en de hijsbeweging.