Hijsketting keuren: controle en afkeurcriteria uitgelegd

Een hijsketting wordt tijdens het gebruik blootgesteld aan hoge belastingen, slijtage en mogelijke beschadigingen. Daarom is het belangrijk om een hijsketting regelmatig te controleren en periodiek deskundig te laten inspecteren.

Maar wanneer moet een hijsketting worden afgekeurd? Hoe herken je slijtage aan een kettingschalm? En waar moet je op letten bij hijshaken, topschalmen en verbindingsschalmen?

In dit artikel bespreken we de belangrijkste controlepunten en afkeurcriteria van hijskettingen.

Let op: dit artikel is bedoeld als algemene uitleg en vervangt geen deskundige keuring of de inspectie- en gebruiksinstructies van de fabrikant van het betreffende hijsmiddel. Bij twijfel moet een hijsketting buiten gebruik worden gesteld en door een deskundige worden beoordeeld.

Waarom moet een hijsketting worden gecontroleerd?

Tijdens het gebruik kunnen de ketting en de bijbehorende componenten beschadigen of slijten. Dit hoeft niet altijd direct op te vallen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• slijtage tussen kettingschakels
• blijvende rek van de ketting
• vervorming van schakels
• beschadigingen en inkepingen
• corrosie
• vervorming van een hijshaak
• beschadigde verbindingscomponenten
• schade door overbelasting of hoge temperaturen

Door de hijsketting vóór gebruik te controleren kunnen zichtbare afwijkingen tijdig worden ontdekt.

Controle voor ieder gebruik

Naast periodieke inspectie is een visuele controle vóór gebruik belangrijk. Kijk hierbij naar het complete hijskettingsamenstel en niet alleen naar de ketting.

Controleer onder andere:

• of de identificatie en WLL leesbaar zijn
• of er geen schakels verbogen of verdraaid zijn
• of er geen scheuren, diepe inkepingen of andere beschadigingen zichtbaar zijn
• of de ketting geen ernstige corrosie vertoont
• of de hijshaken niet vervormd of beschadigd zijn
• of veiligheidskleppen correct functioneren
• of verbindingsschalmen en borgingen correct gemonteerd zijn
• of de ketting vrij kan bewegen en niet geknoopt of gedraaid is

Zie je een afwijking of twijfel je aan de staat van het hijsmiddel? Gebruik de hijsketting dan niet totdat deze deskundig is beoordeeld.

Wanneer moet een hijsketting worden afgekeurd?

Er zijn verschillende beschadigingen en vormen van slijtage waarbij een hijsketting buiten gebruik moet worden gesteld.

Controlepunt	Mogelijke afwijking	Actie
Ketting	Overmatige slijtage	Buiten gebruik bij overschrijding toegestane grens
Ketting	Blijvende verlenging	Buiten gebruik en laten beoordelen
Ketting	Verbogen of gedraaide schakel	Buiten gebruik
Ketting/component	Scheur of breuk	Direct buiten gebruik
Hijshaak	Overmatige slijtage of vergrote haakopening	Buiten gebruik bij overschrijding grenswaarde
Complete samenstel	Ernstige corrosie of hittebeschadiging	Buiten gebruik en deskundig laten beoordelen
Identificatie	WLL/identificatie ontbreekt of is niet leesbaar	Niet gebruiken totdat identificatie is vastgesteld

Slijtage van een kettingschalm controleren

Een belangrijk controlepunt is de diameter van het materiaal van de kettingschalm. Vooral op de plaatsen waar de schakels tegen elkaar bewegen kan materiaal afslijten.

Bij veel hijskettingsystemen geldt dat de materiaalafname niet groter mag zijn dan 10%. Voor de exacte afkeurmaat moet altijd de documentatie van de fabrikant van de gebruikte ketting worden gevolgd.

De slijtage wordt niet betrouwbaar beoordeeld door alleen naar één kant van de schalm te kijken. De diameter wordt op de daarvoor voorgeschreven plaatsen en richtingen gemeten.

Meer weten over kettingmaten en bijbehorende werklasten? Bekijk onze kettingdiameter- en werklasttabel voor hijskettingen.

Voorbeeld bij een nominale ketting van 10 mm

Bij een systeem waarbij maximaal 10% materiaalafname is toegestaan, betekent dit niet simpelweg dat iedere willekeurige meting onder 9 mm automatisch het volledige oordeel bepaalt. De meting en berekening moeten worden uitgevoerd volgens de inspectievoorschriften van het betreffende kettingsysteem.

Gebruik daarom de oorspronkelijke nominale maat en de meetmethode van de fabrikant als uitgangspunt.

Rek van een hijsketting

Een hijsketting kan door overbelasting blijvend vervormen. Wanneer een kettingschalm permanent is uitgerekt, is dit een belangrijk signaal dat de ketting mogelijk boven zijn toegestane belasting is belast.

Blijvende verlenging van een hijsketting is niet toegestaan.

Let bijvoorbeeld op schakels die langer of smaller lijken dan de omliggende schakels of een afwijkende vorm hebben.

Een uitgerekte schakel mag niet worden teruggebogen of op een andere manier zelf worden hersteld.

Verbogen of verdraaide kettingschakels

Alle schakels van een hijsketting moeten hun oorspronkelijke vorm behouden. Een verbogen, gedraaide of anderszins vervormde schakel kan wijzen op overbelasting, verkeerd gebruik of zijdelingse belasting.

Een vervormde kettingschalm is reden om het hijsmiddel buiten gebruik te stellen en deskundig te laten beoordelen.

Scheuren, inkepingen en beschadigingen

Controleer de volledige ketting op scheuren, scherpe beschadigingen, groeven en diepe inkepingen.

Scheuren en breuken zijn duidelijke redenen om een hijsketting onmiddellijk buiten gebruik te stellen.

Kleine oppervlakkige beschadigingen kunnen bij sommige componenten volgens specifieke fabrikantinstructies anders worden beoordeeld, maar probeer beschadigingen nooit zelf te lassen, verwarmen of recht te buigen.

Bij twijfel moet het component deskundig worden beoordeeld.

Corrosie aan een hijsketting

Oppervlakkige verkleuring hoeft niet automatisch te betekenen dat een hijsketting moet worden afgekeurd. Ernstige corrosie en putcorrosie kunnen echter materiaal wegnemen en daarmee de sterkte van een ketting of component aantasten.

Bij duidelijke putvorming, ernstige roestvorming of twijfel over materiaalverlies moet de hijsketting buiten gebruik worden gesteld en worden beoordeeld.

Veel beschadigingen zijn te voorkomen door de juiste hijsconfiguratie te gebruiken. Bekijk ook Hijsketting veilig gebruiken: 10 veelgemaakte fouten.

Hijshaken controleren

Bij het controleren van een hijsketting moeten ook de hijshaken worden meegenomen.

Controleer onder andere:

• slijtage van het materiaal
• vervorming van de haak
• vergroting van de haakopening
• scheuren of diepe beschadigingen
• de werking van de veiligheidsklep of sluiting
• de aansluiting tussen de haak en de overige componenten

Bij veel hijshaaksystemen geldt maximaal 10% materiaalslijtage en maximaal 10% vergroting van de haakopening. Gebruik altijd de specifieke afkeurcriteria van de fabrikant van de betreffende haak.

Meer weten over de verschillende uitvoeringen? Lees Welke hijshaak heb ik nodig voor mijn hijsketting?.

Topschalmen en verbindingsschalmen controleren

Ook de topschalm en verbindingsschalmen zijn dragende onderdelen van het hijskettingsamenstel.

Controleer deze componenten op:

• slijtage
• blijvende vervorming
• scheuren
• beschadigingen
• corrosie
• correcte werking van pennen en borgingen

Bij verbindingsschalmen kan het niet meer vrij kunnen bewegen van het component bijvoorbeeld een aanwijzing zijn dat het eerder is overbelast.

Controleer ook de identificatie en WLL

Een hijsketting moet correct geïdentificeerd kunnen worden. Aan de hand van het identificatielabel kan onder andere worden vastgesteld wat de WLL (Working Load Limit) van het samenstel is.

Wanneer belangrijke identificatie ontbreekt of niet meer leesbaar is, mag niet zomaar worden aangenomen wat de capaciteit van de hijsketting is.

Lees voor meer uitleg onze gids Wat betekent WLL bij hijsmiddelen?.

Schade door hoge temperaturen

Extreme temperaturen kunnen de eigenschappen van hijskettingen en componenten beïnvloeden. Verkleuring of andere aanwijzingen dat een hijsketting aan een ongebruikelijk hoge temperatuur is blootgesteld, moeten daarom serieus worden genomen.

De toegestane temperaturen en eventuele reductie van de WLL verschillen per materiaal, Grade en fabrikant. Gebruik een hijsketting waarvan vermoed wordt dat deze aan extreme temperaturen is blootgesteld niet opnieuw voordat deze deskundig is beoordeeld.

Meer over de verschillende sterkteklassen lees je in Grade 80 vs Grade 100 hijskettingen.

Mag je een beschadigde hijsketting zelf repareren?

Ga een beschadigde hijsketting niet zelf lassen, verwarmen, rechtbuigen of op een andere geïmproviseerde manier repareren.

Reparatie of vervanging van onderdelen moet worden uitgevoerd volgens de voorschriften voor het betreffende hijskettingsysteem en door daarvoor bevoegde of deskundige personen.

Na reparatie kan opnieuw inspectie en/of beproeving noodzakelijk zijn voordat het hijsmiddel weer in gebruik mag worden genomen.

Hoe vaak moet een hijsketting worden gecontroleerd?

Maak onderscheid tussen de controle vóór gebruik en de periodieke deskundige inspectie of keuring.

De gebruiker moet vóór gebruik letten op zichtbare beschadigingen en afwijkingen. Daarnaast moet de hijsketting periodiek grondig worden geïnspecteerd. Hoe vaak dit nodig is hangt onder andere af van de gebruiksfrequentie, omstandigheden, belasting en toepasselijke voorschriften.

Bij zwaar of intensief gebruik kan een korter inspectie-interval noodzakelijk zijn.

Volg hiervoor de geldende voorschriften en de instructies van de fabrikant.

Hijsketting afgekeurd: wat nu?

Wanneer een hijsketting niet meer aan de afkeurcriteria voldoet, moet deze uit gebruik worden genomen zodat deze niet per ongeluk opnieuw wordt ingezet.

Laat vervolgens door een deskundige bepalen of het samenstel volgens de daarvoor geldende voorschriften kan worden hersteld of dat onderdelen moeten worden vervangen.

Gebruik nooit een afgekeurde hijsketting omdat de last “toch veel lichter is dan de WLL”. Een afkeurcriterium betekent dat de oorspronkelijke veilige gebruikstoestand niet meer kan worden aangenomen.

Materiaal vervangen kan via hijsmagazijn.nl bekijk ons assortiment hier:

• 1 sprong hijskettingen
• 2 sprong hijskettingen
• 4 sprong hijskettingen
• al onze hijskettingen

Samenvatting: wanneer een hijsketting niet gebruiken?

Gebruik een hijsketting niet wanneer je onder andere één van de volgende situaties constateert:

• scheuren of breuken
• blijvende rek
• verbogen of verdraaide schakels
• slijtage boven de toegestane grens
• ernstige corrosie of putvorming
• vervormde of overmatig geopende hijshaken
• beschadigde of niet goed functionerende componenten
• aanwijzingen voor ernstige hittebeschadiging
• onvoldoende identificatie om de veilige toepassing vast te stellen
• of iedere andere beschadiging waardoor twijfel bestaat over veilig verder gebruik.

Bij twijfel: niet hijsen en het hijsmiddel deskundig laten beoordelen.

Veelgestelde vragen over het keuren van hijskettingen

Hoeveel mag een hijsketting slijten?

Bij veel hoogwaardige hijskettingsystemen geldt maximaal 10% materiaalafname als afkeurgrens. De exacte meetmethode en grenswaarden moeten altijd worden gecontroleerd in de documentatie van de fabrikant van de gebruikte ketting.

Mag een hijsketting uitgerekt zijn?

Blijvende verlenging van de ketting is niet toegestaan. Een permanent uitgerekte of vervormde schakel kan wijzen op overbelasting en moet aanleiding zijn om de hijsketting buiten gebruik te stellen.

Hoeveel mag een hijshaak openstaan?

Voor veel hijshaaksystemen geldt dat een vergroting van de oorspronkelijke haakopening van meer dan 10% een afkeurcriterium is. Controleer altijd de specifieke grenswaarden van de fabrikant.

Moet ik mijn hijsketting vóór ieder gebruik controleren?

Een visuele controle vóór gebruik is belangrijk om zichtbare schade of afwijkingen te ontdekken. Dit staat los van de periodieke deskundige inspectie van het hijsmiddel.

Mag ik een verbogen kettingschalm terugbuigen?

Nee. Een vervormde hijskettingschalm mag niet simpelweg worden teruggebogen en opnieuw gebruikt. Stel het hijsmiddel buiten gebruik en laat bepalen welke reparatie of vervanging volgens de voorschriften noodzakelijk is.

Wat doe ik als ik twijfel over een hijsketting?

Gebruik de hijsketting niet. Stel het hijsmiddel buiten gebruik en laat het door een deskundige beoordelen voordat het eventueel opnieuw wordt ingezet.

Meer weten over soorten hijskettingen, werklasten, onderdelen en toepassingen? Bekijk onze complete gids over hijskettingen.